Navigation
10
Απρ
location
Αθήνα
15oC
Λίγα σύννεφα
29 Μαρ 2021

Η αλλοπρόσαλλη τακτική του Ερντογάν οδηγεί σε αδιέξοδο

Turkey-Erdogan-Lira- Κόσμος

Η απόφαση του Ερντογάν να καρατομήσει τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας Νάτζι Αγκμπάλ, έπειτα από μια αύξηση-ρεκόρ στα επιτόκια δανεισμού κατά 200 μονάδες βάσης, οδηγεί τη χώρα «σε σημείο χωρίς επιστροφή», με την οικονομία να δέχεται ισχυρούς κλυδωνισμούς.

Σημειώνεται πως αν και ο πληθωρισμός στη γείτονα «τρέχει», σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, με 16%-17%, ο Ερντογάν πιστεύει ότι μια αύξηση των επιτοκίων θα τον ενισχύσει έτι περαιτέρω… Αυτά τα «πιστεύω» οδήγησαν στην απόλυση του Νάτζι Άγκμπαλ και στην αντικατάστασή του από τον Σαχάπ Καβτζίογλου, θιασώτη της χαμηλής επιτοκιακής πολιτικής, με αποτέλεσμα η λίρα να κατρακυλήσει κατά 10%.

Παρότι λοιπόν ο Ερντογάν έχει εκδιώξει τρεις διοικητές της κεντρικής τράπεζας μέσα σε δύο χρόνια, αποφεύγοντας το υψηλότερο επιτόκιο ως μέσο περιορισμού του διψήφιου πληθωρισμού, η τελευταία του κίνηση εξακολουθεί να προκαλεί σοκ στους επενδυτές. Επενδυτικές τράπεζες, όπως η Goldman Sachs, η JP Morgan και η Deutsche Bank, απηύθυναν προειδοποιήσεις, ενώ ο μεγαλύτερος διαχειριστής κεφαλαίων της Ευρώπης, η Amundi, δήλωσε ότι δεν θα εκπλαγεί αν υπάρξει πτώση των επιτοκίων τον επόμενο μήνα.

Μαζική φυγή επενδυτών

Η αλλοπρόσαλλη πολιτική του Τούρκου προέδρου προκαλεί αναταράξεις στη λίρα και στα τουρκικά assets. Tις προηγούμενες ημέρες η λίρα κατάρρευσε, συμπαρασύροντας και το τουρκικό χρηματιστήριο, ενώ στο sell off κύριο ρόλο είχαν οι τράπεζες, με πρωταγωνιστές τις μετοχές των τραπεζών, ενώ στα ύψη εκτοξεύθηκα τα CDS. Η μεγάλη πτώση του τραπεζικού δείκτη προκαλεί ανησυχία για μετάδοση του «τουρκικού ιού» και στον ευρωπαϊκό τραπεζικό τομέα, με πολλές από τις μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες να έχουν σοβαρά ανοίγματα στη γείτονα χώρα.

Η Τουρκία οδηγείται σε νέα νομισματική κρίση, εκτίμησε η Societe Generale, καλώντας τους επενδυτές που έχουν θέσεις συνδεδεμένες με τουρκικά assets να προχωρήσουν σε ρευστοποίηση, ενώ προβλέπει μεγάλη πτώση της λίρας κατά περίπου 22% στο επόμενο τρίμηνο. Όπως επισημαίνει ο υπεύθυνος στρατηγικής της Societe Generale Φίνιξ Καλέν: «Χωρίς να υπάρχουν πολλά ακόμη συναλλαγματικά αποθέματα για να υπερασπιστεί τη λίρα και λαμβάνοντας υπόψη τις εκτιμώμενες εκροές κεφαλαίων από ξένους και εγχώριους επενδυτές, ενδεχομένως είναι πολύ δύσκολο για την Τουρκία να αποφύγει μία ακόμη νομισματική κρίση στους επόμενους μήνες».

Από την πλευρά της, η Capital Economics σημειώνει πως το sell off στην τουρκική λίρα είναι μόνο η αρχή, διαβλέποντας άτακτη κρίση για το ισοζύγιο πληρωμών. Τονίζει επίσης πως, σε αντίθεση με τη νομισματική κρίση του 2018, οι τουρκικές τράπεζες είναι στην παρούσα συγκυρία σε δεινότερη θέση, προκειμένου να αντιμετωπίσουν πιθανή κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών – μεταξύ άλλων εξαιτίας των μεγάλων βραχυπρόθεσμων εξωτερικών χρεών τους. Τέλος, επισημαίνει πως μία επερχόμενη νομισματική κρίση το πιθανότερο να οδηγήσει και σε πολιτική, χωρίζοντας στα δύο το κυβερνών κόμμα.

Ο διορισμός του Σαχάπ Καβτζίογλου

Ο διορισμός του Σαχάπ Καβτζίογλου, πρώην τραπεζίτη και μέλους του κυβερνώντος κόμματος, τις πρώτες πρωινές ώρες του περασμένου Σαββάτου, αποτελεί την τρίτη ξαφνική αλλαγή που αποφασίζει ο Ερντογάν για τη θέση αυτήν από τα μέσα του 2019. Σύμφωνα με τη Societe Generale, η λίρα θα υποστεί νέα κατρακύλα, για να φτάσει στο επίπεδο των 9,7 λιρών ανά δολάριο στο τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου, στη συνέχεια θα κερδίσει έδαφος προς τις 9 λίρες ανά δολάριο, για να καταλήξει στο επίπεδο των 9,3 λιρών ανά δολάριο στο τελευταίο τρίμηνο του 2021.

«Είναι μία πραγματικά χαζή απόφαση του Ερντογάν και οι αγορές θα εκφράσουν τις απόψεις τους, είναι πιθανό να υπάρξει άσχημη αντίδραση», έγραψε ο Tίμοθι Aς, ανώτερος υπεύθυνος στρατηγικής αναδυόμενων αγορών. «Ο κόσμος είναι απλώς σοκαρισμένος», πρόσθεσε.

Οι πολιτικοί της αντιπολίτευσης χαρακτήρισαν την κίνηση της απομάκρυνσης του Νάτζι Αγκμπάλ επικίνδυνη, υποστηρίζοντας πως προκαλεί σύγχυση, καθώς ο Αγκμπάλ είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγορών ως «μαχητής» κατά του πληθωρισμού μέσα στο μικρό χρονικό διάστημα (κάτω των πέντε μηνών) που βρισκόταν στη θέση.

«Τα εξωφρενικά βήματα που κάνετε, οι άνθρωποι χωρίς προσόντα που διορίζετε δεν φτάνουν» είπε η Μεράλ Ακσενέρ, πρόεδρος του «Καλού Κόμματος» στο Κοινοβούλιο. «Κάθε λάθος στο οποίο επιμένετε μας βυθίζει βαθύτερα στα προβλήματα… Είμαστε στα πρόθυρα μιας κρίσης πληρωμών».

Οίκοι αξιολόγησης εκτιμούσαν πως οι κίνδυνοι φαίνονται αυξημένοι, επειδή ο Καβτζίογλου, πρώην βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος (ΑΚΡ), συμμερίζεται την ανορθόδοξη άποψη του Ερντογάν πως τα υψηλά επιτόκια προκαλούν πληθωρισμό.

«Η έλλειψη πληροφόρησης από τον νέο διοικητή μέχρι τώρα και αυτά που έγραφε μέχρι και μία εβδομάδα πριν, νομίζω πως, αποτελούν λόγο για να είναι όλοι πολύ προσεκτικοί», είπε ο Μπλέιζ Αντίν, ερευνητής της TCW στο Λος Άντζελες. «Το νόμισμα είναι ακόμα πολύ ευάλωτο και σίγουρα ευμετάβλητο, μέχρι να υπάρξει ξεκάθαρη καθοδήγηση».

Αν και είναι αυξημένος ο κίνδυνος για την Τουρκία να αντιμετωπίσει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων, τα γνωστά capital controls, αυτό δεν αποτελεί το βασικό σενάριο σύμφωνα με τη S&P Global, μετά την αιφνιδιαστικά απόφαση του προέδρου Ερντογάν να «αποκεφαλίσει» τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας της χώρας, επεσήμανε ο οίκος αξιολόγησης.

«Οι πρόσφατες αλλαγές στη διοίκησή της υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά το καθεστώς περιορισμένης ανεξαρτησίας και τον εν γένει χαμηλό βαθμό προβλεψιμότητας της οικονομικής πολιτικής», ανέφεραν οι αναλυτές της S&P.

«Πρόκειται για μια απότομη διακοπή της ροής κεφαλαίων, παρόμοια με την κατάρρευση του νομίσματος το 2018», ανέφερε ο Ρόνιν Μπρουκς, επικεφαλής οικονομολόγος του Institute of International Finance στην Ουάσινγκτον.

Οι ανορθόδοξες πολιτικές

Ενώ ο Τούρκος πρόεδρος επιδίωκε ένα έτος ισχυρής ανάπτυξης και σταθερής λίρας, οι ενέργειές του το περασμένο Σαββατοκύριακο έχουν κάνει την Τουρκία μη ελκυστική στους ξένους επενδυτές. Είναι επικριτικοί στο να βοηθήσουν στη χρηματοδότηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών στη χώρα, το οποίο υπερέβη τα 36 δισ. δολάρια το 2020.

Η κίνηση αναφορικά με την καρατόμηση του κεντρικού τραπεζίτη έπιασε εξ απηνής τους «ταύρους» της λίρας, οι οποίοι είχαν πιστέψει σε μια μετάβαση του Ερντογάν στις mainstream οικονομικές πολιτικές τον Νοέμβριο, όταν φάνηκε να υποκύπτει στις οικονομικές επιλογές που ήταν απαραίτητες για να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών που διάβρωνε τη δημοτικότητά του.

Η προσέγγιση του Μπεράτ Αλμπαϊράκ, του γαμπρού του Ερντογάν ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του υπουργού Οικονομικών τον Νοέμβριο, ήταν να χρησιμοποιήσει τα συναλλαγματικά αποθέματα για να στηρίξει τη λίρα.

Η Goldman Sachs εκτιμά πως η πολιτική αυτή κόστισε περισσότερα από 100 δισ. δολάρια σε χαμένα assets – αφήνοντας ελάχιστα πυρομαχικά για να υπερασπιστεί το νόμισμα τώρα.

«Δεν θα γίνουμε ποτέ bullish στη λίρα, όσο ο Ερντογάν είναι αυτός που ουσιαστικά διοικεί την κεντρική τράπεζα», ανέφερε ο Αντρέας Λάρσεν της Nordea Bank.

Τα μεικτά αποθέματα της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων των αποθεμάτων που έχει η κεντρική τράπεζα για λογαριασμό των εμπορικών τραπεζών αλλά και του χρυσού, μειώθηκαν 20% στο περασμένο έτος μέχρι τον διορισμό του Αμπάλ στα 85,2 δισ. δολάρια, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα μειώθηκαν περισσότερο από το μισό, στα 19,6 δισ. δολάρια.

Η τουρκική ανάπτυξη και οι εισροές είναι στενά συνδεδεμένες, καθώς η ισχυρή εσωτερική ζήτηση –παραδοσιακά ο κύριος μοχλός δραστηριότητας– καταλήγει συνήθως σε ένα ευρύ έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της χώρας.

Η αποδυνάμωση των εισροών και οι περίοδοι εξασθένησης του νομίσματος κατέληξαν σε κύκλους ανόδου και πτώσης, που οδήγησαν το ΑΕΠ σε κάτω από 800 δισ. δολάρια, στο μεγαλύτερο μέρος της περασμένης δεκαετίας. Ενώ ο Ερντογάν κέρδισε τις περισσότερες εκλογές εκείνης της περιόδου, το ποσοστό δημοτικότητάς του δεν κατόρθωσε να ανακάμψει από το 46% που βρισκόταν το 2019. Τότε υπέστη τη μεγαλύτερη εκλογική ήττα, χάνοντας τη δημαρχία της Κωνσταντινούπολης από το κόμμα της αντιπολίτευσης.

«Μακροπρόθεσμα, ο Ερντογάν ίσως χάσει τις εκλογές του 2023, αλλά μέχρι τότε η Τουρκία θα μπορούσε να γίνει μια frontier αναδυόμενη αγορά», ανέφερε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Renaissance Capital, Τσαρλς Ρόμπερτσον.

της Αμαλίας Κάτζου

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

 

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ