Navigation
12
Μαΐ
location
Αθήνα
25oC
Αραιή συννεφιά
7 Δεκ 2020

«Εκδημοκρατισμός» στον τομέα της ενέργειας

Ακίνητα1 Νέα

«Αν και τα επιτυχημένα εθνικά προγράμματα “Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον” και το νέο φιλόδοξο “Εξοικονομώ-Αυτονομώ”, που ενσωματώνει πολλές δυνατότητες, αποτελούν θετικά παραδείγματα, η υστέρηση που εμφανίζεται στην ανάπτυξη ψηφιοποιημένων ενεργειακών υποδομών και “έξυπνων” μετρητών ενέργειας, μέσω των οποίων θα είναι δυνατές η παρακολούθηση της κατανάλωσης ενέργειας σε πραγματικό χρόνο και η δυνατότητα διαχείρισής της ανάλογα με τα σήματα της αγοράς για το κόστος της (δηλαδή να “ανάβουμε” συσκευές όταν η τιμή της ενέργειας είναι φτηνή ή παράγει το φωτοβολταϊκό μας και να “κλείνουμε” συσκευές όταν η τιμή της ενέργειας είναι ακριβή, ακόμη και μέσω προγραμματισμού για συγκεκριμένες ώρες), περιορίζει το εύρος των εφαρμογών αλλά και τα οφέλη για τους καταναλωτές».

Εύστοχη και ουσιαστική διατύπωση του Γιάννη Βουγιουκλάκη, εμπειρογνώμονα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, στελέχους της GIZ (συνεργάζεται με το υπουργείο Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Γερμανίας), από τον οποίο ζητήσαμε να μας μιλήσει για το πώς βλέπει τον (ενεργό) ρόλο του καταναλωτή στον τομέα της ενέργειας σήμερα και αύριο, με φόντο την ενεργειακή μετάβαση: «Οι καταναλωτές πλέον, με την αξιοποίηση ενεργειακού εξοπλισμού και εφαρμογών ενεργειακής διαχείρισης, καθώς και συμπεριφοριακών αλλαγών, αποκτούν έναν ολοένα και πιο δυναμικό ρόλο στις ενεργειακές αγορές και δύνανται να συνδιαμορφώνουν το κόστος της ενέργειας που καταναλώνουν. Βέβαια, σε αυτήν την εξίσωση άλλη δυνατότητα έχει ένας μεγάλος καταναλωτής ενέργειας (π.χ. μια βιομηχανία, μια αλυσίδα σουπερμάρκετ, ένα ξενοδοχείο, μια ομάδα δημόσιων κτιρίων κ.λπ.) και άλλη ένας μικρός καταναλωτής ενέργειας, όπως είναι ο οικιακός».

Σημαντικές αλλαγές

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Ο τομέας της ενέργειας βιώνει στις μέρες μας σημαντικές αλλαγές που μας αφορούν όλους, τόσο σε τεχνολογικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, και διαμορφώνει πρότυπα συμπεριφοράς και διαχείρισης ενέργειας που αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν τα επόμενα χρόνια. Βασικός άξονας αυτής της ενεργειακής επανάστασης και αλλαγής του ενεργειακού προτύπου, τόσο στην παραγωγή όσο και στην κατανάλωση ενέργειας, οφείλει να είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ώστε να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Οι πυλώνες αυτής της ενεργειακής μετάβασης είναι η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και η αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) σε όλο το εύρος των ενεργειακών εφαρμογών και καταναλώσεων.

Σε αυτό το νέο ενεργειακό πλαίσιο, ωστόσο, οι πρωταγωνιστές αλλάζουν και από την παλιά δομή των μεγάλων ενεργειακών κέντρων ηλεκτροπαραγωγής, μακριά από τα κέντρα ηλεκτρικής κατανάλωσης, και τη διαφοροποίηση των καυσίμων αναλόγως με το είδος της χρήσης (δηλαδή άλλο καύσιμο για θέρμανση χώρων, άλλο καύσιμο για οχήματα), οδηγούμαστε σε νέα σχήματα και ενεργειακές δομές.

Συγκεκριμένα, εστιάζουμε στην αποκεντρωμένη ηλεκτροπαραγωγή προερχόμενη από ΑΠΕ, η οποία είναι πλέον και εφικτή αλλά και οικονομικά βέλτιστη, ενισχύουμε τον ρόλο του καταναλωτή στις ενεργειακές αγορές και στη διαμόρφωση ενεργειακών προϊόντων, ενώ μέσω της σύζευξης των ενεργειακών τομέων διασφαλίζουμε την επίτευξη των κεντρικών ενεργειακών και κλιματικών στόχων. Ουσιαστικά, το τετράπτυχο ΑΠΕ, ενεργειακή απόδοση, σύζευξη τομέων και συμμετοχή των καταναλωτών αποτελεί το όχημα για αυτή την ενεργειακή μετάβαση σε παγκόσμιο επίπεδο, έχοντας στο πλάι τους ως καταλύτη την ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος.

Η αποδοτικότητα του νέου αυτού ενεργειακού συστήματος ενισχύεται περισσότερο, όταν, λόγω της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας, αναπτύσσονται περαιτέρω δυνατότητες οικονομικού οφέλους για τους τελικούς χρήστες μέσω της συμμετοχής τους σε επιπρόσθετους μηχανισμούς της αγοράς. Όροι όπως ενεργοί καταναλωτές ή πελάτες, αυτοπαραγωγοί ή ιδιοκαταναλωτές ή συνδυαστικά prosumers (από τους όρους producers και consumers, δηλαδή παραγωγοί και καταναλωτές ταυτόχρονα), όπως έχουμε συνηθίσει να τους αποκαλούμε, δεν αποτελούν πλέον αναφορές σε ερευνητικά έργα, αλλά αναπτύσσονται δυναμικά με ανταγωνιστικούς όρους αγοράς και εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος αυτής της δεκαετίας σε πολλές περιπτώσεις θα διαμορφώνουν και θα καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τις ενεργειακές εξελίξεις.

Οι καταναλωτές πλέον, με την αξιοποίηση του ενεργειακού εξοπλισμού και εφαρμογών ενεργειακής διαχείρισης, καθώς και συμπεριφοριακών αλλαγών, αποκτούν έναν ολοένα και πιο δυναμικό ρόλο στις ενεργειακές αγορές και δύνανται να συνδιαμορφώνουν το κόστος της ενέργειας που καταναλώνουν.

Ψηφιακές εφαρμογές

Πλέον μιλάμε για «έξυπνες» οικιακές συσκευές, «έξυπνο» φωτισμό, όπου μέσω ψηφιακών εφαρμογών στον υπολογιστή μας ή και στο κινητό μας μπορούμε να παρακολουθούμε και να διαχειριζόμαστε με βέλτιστο τρόπο την κατανάλωση της ενέργειας στο σπίτι μας, εξοικονομώντας τελικά λεφτά. Μιλάμε για «έξυπνα» κτίρια, όπου με τη χρήση νέων υλικών και αρχών βιοκλιματικού σχεδιασμού οδηγούμαστε σε κτίρια σχεδόν μηδενικών εκπομπών και ουσιαστικά πολύ χαμηλής ζήτησης ενέργειας, άρα και λιγότερων ενεργειακών δαπανών. Μιλάμε επίσης για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων, αντλιών θερμότητας ακόμη και οικιακών μονάδων συσσωρευτών (δηλαδή μπαταριών), που μας κάνουν σε μεγάλο βαθμό ενεργειακά αυτόνομους και ανεξάρτητους από το ηλεκτρικό δίκτυο και το κόστος κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ, μέσω και της σταδιακής μείωσης του κόστους των ηλεκτρικών οχημάτων, ο ενεργειακός κύκλος θα ολοκληρωθεί και πλέον τα νοικοκυριά θα μπορούν σε μεγάλο βαθμό να είναι οι παραγωγοί της ενέργειας που καταναλώνουν συνολικά. Είναι προφανές ότι αυτές οι προοπτικές και ευκαιρίες σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις δυνατότητες που έχει το κάθε νοικοκυριό (είτε οικονομικές είτε χωροταξικές-πολεοδομικές) να ενσωματώσει όλα αυτά στο επίπεδο της κατοικίας του, αλλά σε κάθε περίπτωση –αν όχι οι περισσότερες– τουλάχιστον αρκετές από αυτές μπορούν να εφαρμοστούν από όλους.

Επιπροσθέτως, οι καταναλωτές κερδίζουν και ωφελούνται και μέσω συνεργατικών συμπεριφορών και σχημάτων. Συγκεκριμένα, ο οικιακός καταναλωτής, αν και μόνος του, δεν μπορεί να επηρεάσει τις τιμές των ενεργειακών προϊόντων, μέσω του σωρευτικού αποτελέσματος που προκαλείται εάν ένα πλήθος οικιακών καταναλωτών, είτε συνεργαστούν είτε εκπροσωπούνται ενιαία σε ενεργειακές αγορές και σχήματα, μπορεί τελικά να συνδιαμορφώνει τις τιμές ενέργειας και να ωφελείται οικονομικά από αυτήν τη σωρευτική συμπεριφορά. Φτάνουμε δηλαδή τελικά να αναφερόμαστε σε έννοιες όπως «εκδημοκρατισμός» του τομέα της ενέργειας, καθώς πλέον και ο μικρότερος καταναλωτής έχει ισχύ στην ενεργειακή αγορά και ο ρόλος του στη λήψη αποφάσεων και ενεργειακών προϊόντων έχει ενδυναμωθεί.

Ωστόσο, αν και η τεχνολογία ήδη υπάρχει για όλα αυτά και το κόστος βαίνει συνεχώς μειούμενο για την εφαρμογή τους, ακόμη απουσιάζουν εργαλεία υποδομής που θα επιτρέψουν την πλήρη αξιοποίηση όλων αυτών των δυνατοτήτων, ενώ για πολλές από αυτές τις εφαρμογές είναι ακόμη απαραίτητη η ύπαρξη ενός χρηματοδοτικού προγράμματος υποστήριξης για τα νοικοκυριά. Και αν για το τελευταίο τα επιτυχημένα εθνικά προγράμματα «Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον» όσο και το νέο φιλόδοξο «Εξοικονομώ-Αυτονομώ», που ενσωματώνει πολλές από τις παραπάνω δυνατότητες, αποτελούν θετικά παραδείγματα, η υστέρηση που εμφανίζεται στην ανάπτυξη ψηφιοποιημένων ενεργειακών υποδομών και «έξυπνων» μετρητών ενέργειας περιορίζει το εύρος των εφαρμογών αλλά και τα οφέλη για τους καταναλωτές.

«Δυναμική τιμολόγηση»

Η ανάπτυξη αυτών των υποδομών θα δώσει τη δυνατότητα να αναπτυχθούν προγράμματα δυναμικής τιμολόγησης για την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και σχήματα απόκρισης και διαχείρισης της ζήτησης με σωρευτική συμμετοχή, που θα μεταφράζονται σε οικονομικά οφέλη για τα συμμετέχοντα νοικοκυριά. Προγράμματα που θα μπορούν να είναι ακόμη και σε επίπεδο γειτονιάς ή ενεργειακής κοινότητας και με σχήματα διαμοιρασμού της παραγωγής και της κατανάλωσης, ανάλογα με τις απαιτήσεις που έχει το κάθε νοικοκυριό (π.χ. κάλυψη της ηλεκτρικής ζήτησης ενός καταναλωτή από το περίσσευμα της παραγωγής μιας μονάδας που είναι εγκατεστημένη σε έναν άλλον καταναλωτή, ενώ η από κοινού χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ επιτρέπει να προμηθεύεται ηλεκτρική ενέργεια από τις μονάδες αυτές ένα πλήθος καταναλωτών, χωρίς να βρίσκονται αυτές στα κτίριά τους).

Όλα αυτά δεν πρέπει να μας ακούγονται ως σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας ή ότι θα συμβαίνουν μόνο μακριά από εμάς σε άλλες χώρες, το αντίθετο, τα χαρακτηριστικά της κατανάλωσης που έχουμε ως νοικοκυριά ευνοούν την ανάπτυξη αυτών των ενεργειακών λύσεων και, από τη στιγμή που η τεχνολογία είναι εδώ και οικονομικά το κόστος της εφαρμογής αποσβένεται σύντομα και επιφέρει μακροπρόθεσμα σημαντικά ενεργειακά οφέλη, είναι σίγουρο ότι δειλά στην αρχή, αλλά μαζικά από ένα σημείο και μετά, θα δούμε να αναπτύσσονται τέτοιες εφαρμογές αλλά και συμπεριφορές από τα νοικοκυριά στη χώρα μας.

Ενεργός καταναλωτής

Το σχήμα του ενεργειακού συμψηφισμού και της αυτοπαραγωγής θα πρέπει να διευρυνθεί, ώστε οι καταναλωτές να είναι σε θέση να καταναλώνουν, να αποθηκεύουν ή/και να πωλούν αυτοπαραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από ΑΠΕ στην αγορά και να συμμετέχουν σε όλες τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, παρέχοντας ευελιξία στο σύστημα ή και ανταγωνιστικά προϊόντα, στο πλαίσιο αποκεντρωμένων σχημάτων διαμοιρασμού ενέργειας.

Για τους λόγους αυτούς πιλοτικές εφαρμογές, σε επίπεδο κτιριακών υποδομών και γειτονιών, με τις απαραίτητες ρυθμιστικές προσαρμογές στη λειτουργία των ενεργειακών αγορών, πρέπει να προωθηθούν, ώστε να αξιολογηθούν εκ του αποτελέσματος τόσο οι δυνατότητες όσο και τα οφέλη από τη χρήση αυτών των καινοτόμων τεχνολογικών εφαρμογών και να προωθηθεί ο ρόλος του ενεργού καταναλωτή στον ενεργειακό τομέα, με πολλαπλά οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη για όλους μας.

του Φίλη Καϊτατζή

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο

 

 

 

 

 

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ