Navigation
22
Ιούλ
location
Αθήνα
33oC
Αίθριος - καθαρός
4 Ιούλ 2016

Τα μεγάλα κόλπα του καρτέλ

Δημόσια Έργα Εθνικοί Οδοί Δρόμος Οικονομία

Συγκλονιστικά στοιχεία αναφέρονται στην εισήγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού για τον τρόπο δράσης,επί 27 σχεδόν χρόνια, του καρτέλ που είχαν «στήσει» οι μεγαλοεργολάβοι δημοσίων έργων, ζημιώνοντας με τις πρακτικές τους το ελληνικό Δημόσιο με δισεκατομμύρια ευρώ.

του Στέλιου Βορίνα

Κατηγορούμενοι για καρτελική σύμπραξη και παράβαση του νόμου περί ανταγωνισμού στη δίκη που θα διεξαχθεί ενώπιον της Επιτροπής, στις 21 Ιουλίου, είναι –με διαφορετικό χρόνο έναρξης– οι υπεύθυνοι των Ομίλων ΕΛΛΑΚΤΩΡ, J&P ΑΒΑΞ, ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΕΓΕΚ, Τεχνική Ολυμπιακή και Intracom.

Εμπλεκόμενοι για συμμετοχή, κατά περιόδους, στις συνεννοήσεις του καρτέλ είναι, επίσης, οι υπεύθυνοι των Ομίλων FCC, Vinci, Hochtief και Siemens, καθώς και οι εταιρείες ΒΙΟΤΕΡ, ΕΚΤΕΡ, ΘΕΜΕΛΗ, Θεμελιοδομή, Χριστόφορος Δ. Κωνσταντινίδης, AlstomTransport, IacovouBrothers, Archirodon Construction, Salini, SELI, Δομική Κρήτης, Αγροτική Τράπεζα, ΕΡΕΤΒΟ, Αλέξανδρος Τεχνική, NEMESIS, VanOord, Tadei, Impresa, Rizzani και MaireTecnimont.

Καταλυτικός παράγοντας στην αποκάλυψη της λειτουργίας του καρτέλ των εργολάβων δημοσίων έργων (μεγάλοι οδικοί άξονες, μετρό, προαστιακός, σιδηροδρομικές γραμμές) ήταν οι καταθέσεις των εκπροσώπων των εταιρειών Μηχανική, Π. Εμφιετζόγλου, Προοδευτική, Κ. Κούτλα, και Μοχλός, Κ. Στέγγου, οι οποίοι αναφέρθηκαν, με στοιχεία και έγγραφα, στους πρωταγωνιστές του καρτέλ και στον τρόπο λειτουργίας του, με αντάλλαγμα την υπαγωγή τους στο «πρόγραμμα επιείκειας».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εισήγησης, που φέρνει σήμερα στο φως της δημοσιότητας το «Π», οι πρώτες συμφωνίες κατανομής έργων μεταξύ εργοληπτικών επιχειρήσεων συνάφθηκαν κατά τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Η περίοδος των συμφωνιών αυτών χαρακτηρίζεται από έλλειψη κεντρικής οργάνωσης και μεμονωμένες συμπράξεις σε αυτήν, ωστόσο εντοπίζονται οι ιστορικές καταβολές καρτελικής σύμπραξης. Με βάση τις πρακτικές που είχαν υιοθετηθεί κατά την περίοδο των πρώτων αυτών συμφωνιών, οι εμπλεκόμενες εργοληπτικές επιχειρήσεις διαμόρφωσαν (1989-1997 και 1998-2000) ένα κοινό σχέδιο κατανομής των δημοσίων έργων με συγκεκριμένο μηχανισμό λειτουργίας, δυναμικό μεν και διαρκώς εξελισσόμενο ως προς τις επιμέρους εκφάνσεις του, αλλά με σταθερές βασικές αρχές και στόχους.

Το 1989 και τα επόμενα χρόνια –σύμφωνα πάντα με την εισήγηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού– οι εμπλεκόμενες εταιρείες άρχισαν να εγκαταλείπουν την τακτική των μεμονωμένων ad hoc συμφωνιών και να διαμορφώνουν ένα κοινό σχέδιο δράσης, συστηματοποιώντας τις συνεννοήσεις τους, με στόχο την αποτελεσματικότερη κατανομή των έργων.

Έτσι, οι μεγαλοεργολάβοι προέβαιναν:

α) Σε κατανομή επικείμενων διαγωνισμών δημοσίων έργων, προσδιορίζοντας εκ των προτέρων τον ανάδοχο, μέσω κλήρωσης ή κατόπιν σχετικής ειδικότερης, ανά διαγωνισμό συνεννόησης, με στόχο την εκ περιτροπής ανάληψη έργων από τους εμπλεκομένους, έτσι ώστε οι παραιτηθέντες από την ουσιαστική διεκδίκηση ενός διαγωνισμού να προσυμφωνούνται ως ανάδοχοι του επόμενου έργου.

β) Σε καθορισμό, ανά κατανεμηθέντα διαγωνισμό, του ύψους των εκπτώσεων που θα προσέφεραν οι εμπλεκόμενοι, οι οποίοι είχε προσυμφωνηθεί να συμμετέχουν εικονικώς,σε επίπεδα χαμηλότερα της έκπτωσης του προσυμφωνηθέντος αναδόχου, ώστε να είναι βέβαιο ότι αυτός θα αναδειχθεί μειοδότης.

 

Τα μυστικά ραντεβού

Από την επεξεργασία των στοιχείων του φακέλου προκύπτει, εξάλλου, ότι οι σχετικές με την κατανομή έργων της εποχής συναντήσεις των εμπλεκομένων πραγματοποιούνταν, κατά τα έτη 1989-1994, κυρίως στα γραφεία του Πανελληνίου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών (ΣΑΤΕ) και κατά τα έτη 1995-1997 κυρίως στα γραφεία της εταιρείας ΚΙΣ ή της εταιρείας ΜΕΤΩΝ, με τη συμμετοχή σε αμφότερες τις περιόδους ιδιοκτητών ή και διευθυντικών στελεχών των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων.

Μάλιστα, όπως ανέφερε καταθέτοντας ο εκπρόσωπος στην Ελλάδα τεσσάρων ιταλικών εταιρειών, οι συναντήσεις των εμπλεκόμενων εργοληπτικών επιχειρήσεων λάμβαναν χώρα κάτω από συνθήκες άκρας μυστικότητας.

Χαρακτηριστικά, υποστηρίζει ο μάρτυρας σε κάποιο σημείο της κατάθεσής του: «Περίπου το 1996, ο επικεφαλής της ΚΙΣ μάς έβαλε σε υπόγειο που δεν έπιαναν τα κινητά τηλέφωνα και μάς πρότεινε να δώσουμε συνεννοημένες προσφορές με χαμηλή έκπτωση», για την ανάληψη συγκεκριμένου δημοσίου έργου.

Μία σταθερότερη μορφή οργάνωσης εντοπίζεται, επίσης, από το 1991, όταν οι εταιρείες του κλάδου εντάσσονται σε έντεκα ομάδες, ενώ αρχίζει και η εμπλοκή στις συνεννοήσεις για την κατανομή δημοσίων έργων και του ΣΑΤΕ, ο οποίος εμφανίζεται να ασκεί εποπτεία ως προς την τήρηση των εκάστοτε συμφωνηθέντων, ελέγχοντας τις οικονομικές προσφορές των συμμετεχόντων, πριν αυτές κατατεθούν στη δημοπρατούσα Αρχή και παρακρατώντας τα πρωτότυπα πτυχία των εκάστοτε προσυμφωνημένων αναδόχων, προκειμένου να τους αποτρέψει από το να συμμετάσχουν σε επόμενους κατανεμηθέντες σε άλλες εμπλεκόμενες επιχειρήσεις διαγωνισμούς δημοσίων έργων!

Οι συναντήσεις των ομαδαρχών για να καθοριστεί ποιες εταιρείες ή ποια σχήματα εταιρειών θα αναδεικνύονταν ανάδοχοι στους σχετικούς διαγωνισμούς πραγματοποιούνταν λίγες ημέρες ή ακόμη και λίγους μήνες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής τους.

Οι εμπλεκόμενοι κατά την περίοδο αυτή είχαν προβλέψει συγκεκριμένες μεθόδους διασφάλισης της τήρησης των συμφωνηθέντων. Ειδικότερα, κατά τα έτη 1989-1991 εξέδιδαν επιταγές σε διαταγή των εταιρειών που συμφωνούνταν να μη μειοδοτήσουν σε συγκεκριμένο διαγωνισμό, ως εγγύηση για την τήρηση των συμφωνηθέντων.

Οι επιταγές αυτές, όπως αναφέρει η εισήγηση της Επιτροπής, παραδίδονταν σε μία από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, η οποία είχε τον ρόλο του θεματοφύλακα, ή φυλάσσονταν σε τραπεζική θυρίδα προκειμένου, σε περίπτωση που οι προσυμφωνηθέντες ανάδοχοι διεκδικούσαν επόμενα έργα που είχαν συμφωνηθεί να αναλάβουν οι λοιποί εμπλεκόμενοι, οι τελευταίοι να δύνανται να τις εμφανίσουν προς είσπραξη.

Επίσης, κατά τα έτη 1991-1996 προέβαιναν στη σύναψη –προ της δημοπράτησης του εκάστοτε κατανεμηθέντος έργου– συμφωνητικών-προσυμφώνων μεταξύ αναδόχων και λοιπών μη αναδόχων. Τα εν λόγω συμφωνητικά παραδίδονταν στη συνέχεια σε μία από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, που είχε τον ρόλο του «θεματοφύλακα» και αφορούσαν τη συμμετοχή στα κέρδη ή στις ζημιές του προσυμφωνημένου έργου και των λοιπών εμπλεκομένων που είχαν παραιτηθεί από την ουσιαστική διεκδίκηση του σχετικού διαγωνισμού.

Από την έρευνα της ΓΑΔΑ προέκυψε ότι το καρτέλ είχε υιοθετήσει και μηχανισμό διασφάλισης και παρακολούθησης των συμφωνηθέντων… μέσω «συμφωνητικών». Τα συμφωνητικά αυτά λειτουργούσαν κυρίως ως «εγγύηση» ότι ο προσυμφωνηθείς ανάδοχος ενός έργου θα απείχε από τη διεκδίκηση άλλου διαγωνισμού –ο οποίος είχε κατανεμηθεί στο πλαίσιο της καρτελικής σύμπραξης σε άλλους εμπλεκόμενους–, καθώς σε αντίθετη περίπτωση οι τελευταίοι θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν τα συμφωνητικά αυτά και να πετύχουν τη συμμετοχή τους στην εκτέλεση και στα κέρδη του έργου που είχε αναλάβει ο «παραβάτης».

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό του τρόπου δράσης του καρτέλ των εργολάβων ήταν και οι συνεννοήσεις με τραπεζίτες, προκειμένου να παρεμβάλουν εμπόδια για να συνετίσουν «ανυπάκουες» εταιρείες. Αναφέρει συγκεκριμένα στην κατάθεσή του ο εργολάβος Π. Εμφιετζόγλου:

«Είχαν συμφωνήσει όλα τα μεγάλα έργα να τα αναλάβουν κατά βάση το καρτέλ των τριών εταιρειών (ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ,J&P ΑΒΑΞ ΑΕ και ΤΕΡΝΑ ΑΕ) και να δώσουν στις τρεις μικρές (ΑΕΓΕΚ, ΙΝΤΡΑΚΑΤ και Μοχλός) κάποια μικρά ποσοστά. Κάποια στιγμή, η κρίση χτύπησε και την εταιρεία μου. Χρώσταγα, όπως και οι μεγάλες εταιρείες, αλλά πολύ λιγότερα από αυτές. Για παράδειγμα, μπορεί να χρωστούσα 100 εκατομμύρια και κάποια από τις μεγάλες 2 δισ. στις τράπεζες. Οι μεγάλες κατασκευαστικές του καρτέλ έπιασαν τις τράπεζες και τους είπαν ότι θα έπρεπε να μη μου δώσουν καμία εγγυητική επιστολή, ώστε να μην κατέβω σε διαγωνισμούς, και δώσω μεγάλη έκπτωση, πάρω τα έργα και τα χάσουν…».

Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Παρασκήνιο 02/07

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

PolicePress
kinima_ypervasi