Navigation
23
Οκτ
location
Αθήνα
21 Δεκ 2015

Τα «κοράκια» περιμένουν… κέρδη από τα «κόκκινα» δάνεια

Ακίνητα Χρήμα & Πολίτης

Σε επικίνδυνη ατραπό μπαίνουν οι δανειολήπτες με την πώληση των κόκκινων δανείων σε ιδιωτικές εταιρείες οι οποίες τα αγοράζουν κοψοχρονιά και στη συνέχεια αναλαμβάνουν την είσπραξη. Με τις νέες ρυθμίσεις, ιδιωτικές εταιρείες θα μπορούν να αγοράζουν πακέτα δανείων από τις τράπεζες σε τιμές χαμηλές, οι οποίες κυμαίνονται από 5% έως 50% της ονομαστικής αξίας, ανάλογα με το είδος των δανείων και τις εξασφαλίσεις, αλλά θα αποκτούν το δικαίωμα είσπραξης του 100% της οφειλής.

Ο νέος νόμος προβλέπει κατάργηση του τραπεζικού απορρήτου για τους οφειλέτες και δίνει έτσι τη δυνατότητα στις εταιρείες δανείων να εντοπίζουν περιουσιακά στοιχεία, τη στιγμή που ο νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, ο οποίος τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου, επιταχύνει δραστικά τις διαδικασίες και τα χρονικά περιθώρια των πλειστηριασμών.

Επιπλέον, με βάση την ελληνική νομοθεσία, ο οφειλέτης δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση αποπληρωμής μέχρι να καλυφθεί το σύνολό της και επομένως, εάν γίνει πλειστηριασμός ενός ακινήτου αλλά το ποσό δεν αρκεί για την εξόφληση, ο φορέας που θα έχει το δάνειο μπορεί να κυνηγήσει τον οφειλέτη και για άλλα ακίνητα. Για παράδειγμα, αν ένας ιδιώτης έχει πάρει δάνειο 300.000 ευρώ με εξασφάλιση ένα ακίνητο, η εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων που προβλέπει ο νόμος μπορεί να εκποιήσει το ακίνητο. Αν λόγω της κατάστασης στην αγορά των ακινήτων το συγκεκριμένο ακίνητο πουληθεί 150.000 ευρώ, η εταιρεία διαχείρισης θα μπορεί να στραφεί και κατά των τυχόν άλλων περιουσιακών στοιχείων του δανειολήπτη, τα οποία θα εκπλειστηριάσει προκειμένου να συγκεντρώσει το υπόλοιπο ποσό του δανείου που οφείλει ο δανειολήπτης. Επιπλέον, οι τράπεζες σε πολλές δανειακές συμβάσεις έχουν περάσει στα ψιλά γράμματα την υποχρέωση ο δανειολήπτης να εισφέρει και άλλες εγγυήσεις σε περίπτωση που λόγω συγκυρίας (πτώση μετοχών ή τιμών ακινήτων κ.λπ.) η αξία των εγγυήσεων έχει υποχωρήσει κάτω από το επίπεδο που είχε συμφωνηθεί.

Η δυνατότητα η τράπεζα να επεκτείνει τις διεκδικήσεις και σε άλλα περιουσιακά στοιχεία του δανειολήπτη υφίσταται και σήμερα στη νομοθεσία. Ωστόσο, αποκτά τελείως διαφορετική δυναμική μετά τις αλλαγές στο καθεστώς των κόκκινων δανείων. Με τα δεδομένα αυτά είναι ορατό το ενδεχόμενο πολλές εταιρείες να σπεύσουν να προχωρήσουν σε πλειστηριασμούς για να επωφεληθούν από τα ακίνητα που θα έχουν αποκτήσει μέσω των προσημειώσεων σε χαμηλές έως εξευτελιστικές τιμές, ιδιαίτερα καθώς με το νέο σύστημα θα έχουν πρόσβαση σε όλα τα οικονομικά στοιχεία του δανειολήπτη και οι νομικές διαδικασίες θα είναι ταχύτατες. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος αν ο δανειολήπτης έχει μεταβιβάσει στα παιδιά του ή σε άλλους συγγενείς περιουσιακά στοιχεία που ήταν στην κυριότητά του να ασκηθούν σε βάρος του ένδικα μέσα για καταδολίευση των δανειστών του. Επιπλέον, είναι άγνωστο ποια θα είναι μεταχείριση μεταξύ δανειοληπτών που έχουν καταβάλει μεγάλο μέρος του δανείου και αυτών που έχουν καταβάλει πολύ μικρότερο.

Αντιθέτως, η κυβέρνηση στην εισηγητική έκθεση του νέου νόμου διατυπώνει την εκτίμηση ότι οι εταιρείες που θα αγοράσουν τα δάνεια θα μπορούν να κάνουν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις από τις τράπεζες. Και τούτο διότι τα τραπεζικά στελέχη φοβούνταν τον κίνδυνο να κατηγορηθούν για απιστία εάν μείωναν την αξία του δανείου. Οι εταιρείες όμως, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, θα έχουν μεγαλύτερα περιθώρια διότι θα έχουν αγοράσει τα δάνεια σε χαμηλότερη τιμή από εκείνη που έχει καταγεγραμμένη στα λογιστικά της βιβλία η τράπεζα.

Σε κάθε περίπτωση, είναι καθοριστικής σημασίας η στάση που θα τηρήσουν οι ελληνικές αρχές και η Τράπεζα της Ελλάδος. Εκτός του ότι πολλά θέματα για συγκεκριμένες κατηγορίες κόκκινων δανείων παραμένουν ανοικτά και αναμένεται να ρυθμιστούν στις διαπραγματεύσεις με το κουαρτέτο μετά τις γιορτές, το νομοθέτημα που ψήφισε η Βουλή είναι πολύ γενικό. Ανοίγει την αγορά κόκκινων δανείων και ορίζει κατευθύνσεις. Οι επιμέρους αποφάσεις και η εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος θα διαμορφώσουν στην πράξη το πλαίσιο και θα δώσουν τον τόνο στη διαχείριση των κόκκινων δανείων.

Με βάση τον νόμο, οι εταιρείες θα υπάγονται στο ίδιο ακριβώς καθεστώς με τις τράπεζες, τηρώντας τους ίδιους κανόνες, όπως κατεξοχήν ο Κώδικας Δεοντολογίας. Οι ελληνικές τράπεζες μέχρι σήμερα επέδειξαν μεγάλη ανοχή απέναντι στους δανειολήπτες, αποφεύγοντας τους πλειστηριασμούς ακόμα και όταν δεν υπήρχε νομική δέσμευση, ενώ το τελευταίο διάστημα κάνουν όλο και περισσότερες διαγραφές ληξιπρόθεσμων τόκων, ακόμα και κεφαλαίου, εφόσον συμφωνηθεί ένα πλαίσιο βιώσιμης ρύθμισης.

Αλλωστε, όπως εξηγούν τραπεζικοί αναλυτές, πολλά κόκκινα δάνεια αποτελούν έναν κρυμμένο θησαυρό για τις τράπεζες, διότι εφόσον ρυθμιστούν αποτελεσματικά με μακροπρόθεσμη προοπτική, καθώς η οικονομία θα ανακάμπτει τα δάνεια θα «πρασινίζουν», ενισχύοντας τα έσοδα των τραπεζών. Είναι ενδεικτική η δήλωση του επικεφαλής της Eurobank Νίκου Καραμούζη την περασμένη εβδομάδα ότι «δεν είναι στις προθέσεις του διοικητικού συμβουλίου της Eurobank ούτε και των μετόχων της να πουλήσουν μαζικά προβληματικά δάνεια από το χαρτοφυλάκιο της τράπεζας γιατί μια τέτοια κίνηση θα ισοδυναμούσε με μεταφορά / εκχώρηση υπεραξίας σε τρίτους και θα λειτουργούσε εις βάρος των μετόχων και τελικά και της τράπεζας».

Το ερώτημα είναι ποια εισπρακτική λογική θα υιοθετήσουν οι εταιρείες δανείων. Διεθνώς, πάντως, έχει παρατηρηθεί ότι στην αγορά χρεοκοπημένων δανείων οι πιο επιθετικές εταιρείες κινούνται με βραχυπρόθεσμο ορίζοντα και έχουν μεγαλύτερο κίνητρο να επωφελούνται από τους πλειστηριασμούς ακινήτων για να βγάλουν άμεσα και γρήγορα τα κέρδη παρά να προχωρούν σε μακροχρόνιες ρυθμίσεις των δανείων, τακτική που επιλέγουν οι πιο μεγάλοι, σοβαροί και μακροπρόθεσμοι παίκτες.

Δεν είναι τυχαίο ότι για την αγορά αυτή χρησιμοποιείται ο όρος «distressed» (distressed debt, distressed funds) που σημαίνει «θλίψη», «δυστυχία» και τα επιθετικά αυτά funds αποκαλούνται «vulture funds», δηλαδή «εταιρείες-όρνεα». Στις ΗΠΑ, όπου υπάρχει η πιο ανεπτυγμένη αγορά του είδους, έχουν δημιουργηθεί διάφορες εταιρείες που ειδικεύονται στην αγορά ακινήτων μέσα από πλειστηριασμούς, τα οποία στη συνέχεια εκμεταλλεύονται νοικιάζοντάς τα, και έχουν εξελιχθεί στους μεγαλύτερους ιδιοκτήτες ακινήτων στη χώρα. Να σημειωθεί ότι στις ΗΠΑ υπάρχει πολύ συγκεκριμένη τεχνογνωσία και εξειδίκευση στη διαχείριση διαφόρων κατηγοριών δανείων σε καθυστέρηση. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα τα περισσότερα κόκκινα δάνεια είναι εμπορικών εταιρειών δεν είναι ανασχετικός παράγοντας για όσους αναλάβουν τη διαχείριση. Για παράδειγμα, στη χρηματοοικονομική κρίση του 2008 οι εξειδικευμένες εταιρείες στις ΗΠΑ έβγαλαν σημαντικά κέρδη από τα δάνεια των αντίστοιχων εμπορίας Ι.Χ.

Στην πράξη, η εικόνα στην Ελλάδα θα διαμορφωθεί το επόμενο διάστημα προς το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2016 και θα εξαρτηθεί αφενός από τους ειδικότερους όρους και προϋποθέσεις που θα θέσει η Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και από τη συμπεριφορά των εταιρειών που θα αγοράσουν τα δάνεια. Το τοπίο δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί διότι η δευτερογενής αγορά δανείων μόλις τώρα ξεκινά, αλλά οι πρώτες εκτιμήσεις είναι ότι θα δημιουργηθούν και κοινές εταιρείες ξένων funds με τις τράπεζες για τη διαχείριση των δανείων, αφενός για να δίνονται πιο εύκολα οι άδειες από την Τράπεζα της Ελλάδος και αφετέρου για να επωφεληθούν οι τελευταίες από τις υπεραξίες και τη σταδιακή εξομάλυνση της αγοράς.

Υπάρχουν επίσης αρκετά ανοικτά ζητήματα, όπως το ενδεχόμενο ορισμένοι επιχειρηματίες με κόκκινα δάνεια να αποκτήσουν (σε πολύ χαμηλότερη τιμή) εμμέσως τα δάνειά τους μέσω εταιρειών από το εξωτερικό στις οποίες δεν θα εμφανίζονται. Ο νόμος προβλέπει, βέβαια, ότι οι μετοχές των εταιρειών που θα λάβουν άδεια για αγοραπωλησίες δανείων από την Τράπεζα της Ελλάδος θα είναι ονομαστικές, αλλά μένει να φανεί και στην πράξη ποιες θα είναι οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις και πώς θα λειτουργεί η εποπτεία.

Το άνοιγμα της δευτερογενούς αγοράς δανείων στην Ελλάδα έχει σημάνει συναγερμό στους ειδικούς του είδους, καθώς θεωρείται ότι θα δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες κέρδους και επενδύσεων. Ορισμένοι υπολογισμοί ανεβάζουν σε 12-13 δισ. ευρώ τα συνολικά κέρδη που μπορούν να προκύψουν από την αγοραπωλησία των δανείων 56 δισ. ευρώ, η πώληση των οποίων απελευθερώθηκε. Πέραν αυτού, μέσω της διαχείρισης των επιχειρηματικών δανείων αναμένεται να γίνει και η μεγαλύτερη επιχειρηματική αναδιάρθρωση των τελευταίων χρόνων, καθώς μέσα από τη διαδικασία αυτή πολλές εταιρείες θα αλλάξουν χέρια από τη μετοχοποίηση των δανείων, ενώ κάποιες άλλες θα κλείσουν και θα οδηγηθούν σε εκκαθάριση – δεδομένου ότι λόγω της κρίσης οι αξίες έχουν υποχωρήσει σε χαμηλά επίπεδα το διεθνές ενδιαφέρον επενδυτικών κεφαλαίων, hedge funds και μεγάλων επιχειρήσεων σε διάφορους κλάδους έχει αρχίσει να θερμαίνεται. Ηδη υπάρχουν πληροφορίες για επιχειρηματίες και εταιρείες που σπεύδουν να τοποθετηθούν στη νέα αυτή αγορά.

Ποια δάνεια πωλούνται και ποια όχι

Η νομοθεσία που μόλις πέρασε η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο για την πώληση καταρχάς των επιχειρηματικών δανείων που δεν αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις (με τζίρο κάτω των 50 εκατ. ευρώ) και των στεγαστικών που δεν συνδέονται με πρώτη κατοικία. Ενα μέρος των υπολοίπων δανείων (στεγαστικών, καταναλωτικών) θα περάσει και αυτό στην ελεύθερη αγορά, αλλά δόθηκε προθεσμία διαπραγματεύσεων μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου για να ρυθμιστούν οι προϋποθέσεις. Η κυβέρνηση επιδιώκει να εξαιρέσει από τις αγοραπωλησίες τα δάνεια πρώτης κατοικίας, αλλά οι δανειστές δέχονται κάτι τέτοιο μόνο για εκείνα που εμπίπτουν στον νόμο Κατσέλη.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

PolicePress
kinima_ypervasi