Navigation
20
Σεπ
location
Αθήνα
3 Μαΐ 2017

Κόκκινα δάνεια: βαρίδι κι ευκαιρία

Νίκος Κασκαβέλης Απόψεις

Το θέμα των «κόκκινων» δανείων παραμένει επί καιρό στην επικαιρότητα, έστω δευτερευόντως. Υπήρξε κεντρικό θέμα στις διαπραγματεύσεις με την Τρόικα και επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση με αφορμή τις πρώτες μαζικές πωλήσεις δανείων (καταρχήν καταναλωτικών) προς επιχειρήσεις που εξειδικεύονται στην διαχείρισή τους. Στην μεγαλύτερη δυνατή «εισπραξιμότητά» τους δηλαδή.

Να πούμε εδώ, πως δικαίως το θέμα βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχία σπουδαιότητας. Η οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008 και η παρεπόμενη ύφεση και κρίση εμπιστοσύνης επηρέασε ποικιλοτρόπως τον τραπεζικό τομέα πανευρωπαϊκά. Η πιστωτική επέκταση που είχε προηγηθεί, με το δανεισμό 2000-2010, ακολουθήθηκε από μια δυστοκία στην εξυπηρέτηση σειράς δανείων. Έτσι, σε επίπεδο ΕΕ, φτάσαμε σήμερα σε ένα ποσό περί το 1 τρις ευρώ, «κόκκινων», δηλαδή μη εξυπηρετούμενων (όχι οριστικά),δανείων. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ ιδίως σε χώρες όπως η Ελλάδας και η Κύπρος και ακολουθούν από κοντά η Πορτογαλία και έπειτα η Ιταλία, η Σλοβενία και η Ιρλανδία.

Η ΕΚΤ παρακολουθεί από κοντά το θέμα, που συνδέεται ευθέως με την εξυγίανση των ισολογισμών των Τραπεζών και συστήνει πολιτικές προκειμένου να μειωθούν τα ανοίγματα και να γίνει η λεγόμενη «απομόχλευση». Θέτει δε χρονοδιαγράμματα, για μείωση 40%, έως το τέλος του 2019, κάτι που αφορά τη χώρα μας. Στην Ελλάδα, το άνοιγμα σε παρόμοια δάνεια αφορά ποσό περίπου 108 δις ευρώ (από 205 δις χορηγήσεις) και η αντιμετώπιση του έχει πολλές παραμέτρους.

Πέραν του αυστηρά τεχνικού σκέλους, το θέμα έχει βέβαια φλέγουσα πολιτική χροιά, μια και συνδέεται ευθέως με το ευαίσθητο θέμα της κατοικίας των πολιτών και δευτερευόντως με το γενικότερό τους εισόδημα (καταθέσεις) και επίπεδο ζωής. Από τη δίκαιη και λειτουργική του ρύθμιση, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επανεκκίνηση της χρηματοδότησης της οικονομίας και η επαναφορά ρυθμών κανονικότητας.

Η ελληνική νομοθεσία, με βάση το Ν. 4354/2015 και τις συμπληρώσεις του, έχει ενσωματώσει διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και έχει εξασφαλίσει υψηλά επίπεδα προστασίας για τους δανειολήπτες. Παρά την κριτική για έλλειψη ευελιξίας, είναι ορθά τα πολλά επίπεδα προστασίας και ιδίως η πρόβλεψη κρίσιμου ρόλου για την Τράπεζα της Ελλάδος, που αδειοδοτεί με αυστηρά κριτήρια κάθε επιχείρηση που επιθυμεί να δραστηριοποιηθεί στο χώρο. Και όσο κι αν στην αρχή μιλούσαμε μόνο για ξένα funds, στην πορεία πληθώρα κοινοπραξιών με ελληνικές τράπεζες φαίνεται να δραστηριοποιούνται.

Η λύση που έχει επιλεγεί, με την απελευθέρωση της αγοράς δανείων (πλήρως στο τέλος του 2017), φαίνεται να έχει αρκετά οφέλη. Οι Τράπεζες «καθαρίζουν» τους ισολογισμούς τους και απαλλάσσονται από ένα φορτίο για το οποίο δεν έχουν εξειδίκευση, παίρνοντας πίσω έστω κάποια κεφάλαια και οι πολίτες θα μπορούν μέσω διαπραγμάτευσης, με ρητή απαγόρευση της χειροτέρευσης της θέσης τους, να εξοφλούν μέρος μόνο των οφειλομένων τους, κάτι που θα ήταν δυσχερές απευθείας με τις Τράπεζες (ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες υπαλλήλων, πχ απιστία). Η δε εξισορρόπηση καταθέσεων-χορηγήσεων, θα απομακρύνει τελειωτικά τον κίνδυνο νέας ανακεφαλαιοποίησης (και…κουρέματος) και θα δώσει έναυσμα για νέα επέκταση.

Λυδία λίθος όλου του οικοδομήματος, η άμεση επαναφορά ρυθμών ανάπτυξης, αλλά και εμπιστοσύνης,  που θα δώσουν τα «καύσιμα» για τη λειτουργία και αυτού του μηχανισμού και του συνόλου της οικονομίας. Όπως πχ και στο Ασφαλιστικό η λύση του προβλήματος βρίσκεται έξω από το ίδιο το σύστημα, έτσι κι εδώ, η λύση θα έλθει από μία συνολική ευνοϊκή αντιμετώπιση της οικονομίας.

Με ταχείες επενδύσεις, ευέλικτους θεσμούς, λειτουργούσα Δικαιοσύνη (που πρόκειται να δοκιμασθεί στο θέμα, με 100.000 εκκρεμείς δίκες για το 2017-18) και εναλλακτικές μεθόδους επίλυσης διαφορών. Και βέβαια, όπως και σε άλλες χώρες, έτσι και εδώ, ήδη οι Τράπεζες μιλούν ευθέως και προγραμματίζουν γενναίες ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν και κούρεμα (στη λήξη) οφελών.

Ενόψει των κρίσιμων stress tests που θα γίνουν το 2018, τον τόνο θα δώσουν κρίσιμα πορίσματα που αναμένονται από τον Ιούνιο, από την ειδική task force της ΕΚΤ. Σε κάθε περίπτωση, το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει και βελτιώνεται, χρειάζεται τόλμη και βούληση έτσι ώστε να μη χαθεί κρίσιμος χρόνος και περιέλθουμε πάλι σε επιδείνωση. Η παράταση της εκκρεμότητας σχετικά με την αξιολόγηση σε τίποτα δε βοηθά. Το δρόμο τον έχουν δείξει άλλοι. Ήδη πχ Ιρλανδία, Ισπανία και Σλοβενία, με μεγαλύτερη ή όχι επιτυχία, έχουν ανακτήσει κεφάλαια. Η Κυβέρνηση άλλα έλεγε φυσικά, όπως σχεδόν παντού, αλλά έστω και τώρα, ας μη χάνει χρόνο.

Νίκος Κασκαβέλης, δικηγόρος (ΜΔΕ, MSc)

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

PolicePress
kinima_ypervasi