Navigation
18
Ιαν
location
Αθήνα
13oC
Ασθενής Βροχή
29 Ιούν 2015

Καθηγητής Π.Δημητριάδης: Έξοδος από το Ευρώ σημαίνει και έξοδο από την ΕΕ

Δημητριάδης Αποκλειστικό Οικονομία

Συνέντευξη στον Γιώργο Αλοίμονο

O καθηγητής Πανίκος Δημητριάδης,  διδάσκει Financial Economics  στο University of Leicester. Χρημάτισε για δύο χρόνια Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου στα δύσκολα χρόνια όταν επιβλήθηκε το μνημόνιο στη Μεγαλόνησο. Με αυτή την εμπειρία του, αλλά κυρίως ως ένας από τους σημαντικότερους καθηγητές οικονομικών παγκοσμίως. Μας μιλάει αποκλειστικά τώρα, που οι προβλέψεις του, έγιναν πραγματικότητα.

Κε Καθηγητή για ποιους λόγους έφτασαν τα πράγματα στην Ελλάδα εδώ που φτάσανε;

Οι λόγοι είναι πολλοί και πολλοί έχουν ευθύνη, περιλαμβανομένου και του ΔΝΤ, γιατί οι αρχικές παράμετροι του προγράμματος δεν ήταν ρεαλιστικές. Αλλά η απόδοση ευθυνών δεν είναι της ώρας, τώρα πρέπει να συγκεντρωθούμε όλοι στο πώς θα βγει η Ελλάδα από το σημερινό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται.

2. Έχετε την αίσθηση ότι η Ευρώπη θέλει την Ελλάδα εκτός ευρωζώνης;

Καθόλου. Παρά το γεγονός ότι η μεγάλη διάρκεια της διαπραγμάτευσης και οι συνεχείς κρίσεις πιστεύω ότι έχουν εξαντλήσει τις φυσικές δυνάμεις όλων, υποθέτω και την υπομονή τους με τη σημερινή κυβέρνηση, εντούτοις δεν πιστεύω ότι υπάρχουν φωνές υπέρ της εξόδου της Ελλάδας, με ότι αυτό συνεπάγεται. Και αυτό όχι τόσο για τη μεγάλη τους αγάπη για την Ελλάδα, αλλά γιατί όλοι αναγνωρίζουν ότι ενδεχόμενη έξοδος της Ελλάδας θα δημιουργήσει τεράστια αβεβαιότητα για το μέλλον της ίδιας της νομισματικής ένωσης.

3. Φτάσαμε στις κλειστές τράπεζες και στον έλεγχο κεφαλαίων. Και τώρα τι ;

Τώρα πρέπει να γίνουν ακόμη πιο μεγάλες προσπάθειες από όλους για να βρεθεί μια συμβιβαστική φόρμουλα ώστε να επανέλθει η ρευστότητα στο τραπεζικό σύστημα, να μπορέσουν να ανοίξουν οι τράπεζες ξανά για μην παραλύσει πλήρως η οικονομία της χώρας.

4. Είχατε επαφές με το οικονομικό επιτελείο στην Ελλάδα πώς κρίνεται την διαχείριση του ελληνικού ζητήματος;

Οι μόνες επαφές που είχα ήταν μέσω τηλεδιάσκεψης με τον κ.Τσακαλώτο, η οποία έγινε με πρωτοβουλία καθηγητών του London School of Economics μερικές μέρες πριν τις εκλογές, λίγο πριν δημοσιευθεί η πρώτη μας επιστολή στους Financial Times η οποία ζητούσε να συνεχισθεί η στήριξη της Ελλάδας, ανεξάρτητα του αποτελέσματος των εκλογών.

Θυμάμαι ότι ανέφερα τους κινδύνους βάσει του όσα έγιναν στην Κύπρο, αλλά η απάντηση που πήρα ήταν ότι η Ελλάδα δεν είναι Κύπρος.

Στις διάφορες δημόσιες μου τοποθετήσεις έκτοτε έκρουα συνεχώς τον κώδωνα κινδύνου για το τι μπορεί να συμβεί αν ο χρόνος παρέλθει χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία με τους πιστωτές. Στις 12 Μαΐου εξήγησα με λεπτομέρεια τους κινδύνους που περιλαμβάνει η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα για τη ρευστότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Πίο πρόσφατα, συγκεκριμένα στις 19 Ιουνίου, ανέλυσα τις αρνητικές συνέπειες από ενδεχόμενη επιβολή capital controls, βάσει της Κυπριακής εμπειρίας, σε συνέντευξη που έδωσα στο πρακτορείο Bloomberg.

5. Διαχειριστήκατε παρεμφερείς καταστάσεις στην Κύπρο. Που διαφέρει το πρόβλημα της Ελλάδας;

Υπάρχουν αρκετές ομοιότητες αλλά και πολλές διαφορές.

Οι κυριότερες ομοιότητες αφορούν τη διαχείριση της ρευστότητας του τραπεζικού συστήματος. Μία παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας προκαλεί συνεχείς εκροές καταθέσεων και οδηγεί σε αυξανόμενη εξάρτηση του τραπεζικού συστήματος από τον μηχανισμό έκτακτης ρευστότητας της ΕΚΤ, δηλαδή τον ELA. Η παροχή ρευστότητας από την ΕΚΤ διέπεται από κανόνες του ευρωσυστήματος οι οποίοι είναι οι ίδιοι για όλες τις χώρες. Οι κανόνες αυτοί απαιτούν πρωτίστως οι τράπεζες να είναι φερέγγυες.

Η έννοια της φερεγγυότητας είναι δυναμική. Μία τράπεζα μπορεί να μην πληρεί τους δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας αλλά να συνεχίζει να θεωρείται φερέγγυα αν υπάρχει αξιόπιστο σχέδιο ανακεφαλαιοποίησής της. Στην περίπτωση χωρών οι οποίες έχουν πρόσβαση σε αγορές, η πρόθεση της κυβέρνησης να παρέχει τα απαραίτητα κεφάλαια αν και όταν χρειασθούν θεωρείται ως ένα αξιόπιστο σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης. Στην περίπτωση χωρών που δεν έχουν πρόσβαση στις αγορές, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, είναι απαραίτητο να βρίσκονται σε πρόγραμμα το οποίο διασφαλίζει πρόσβαση σε διεθνείς πόρους που θα καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών. Πιστεύω ότι ενδεχόμενη χρεοκοπία της χώρας θα καταστήσει τις ελληνικές τράπεζες μη φερέγγυες.

Χωρίς πρόγραμμα η ΕΚΤ θα υποχρεωθεί να διακόψει την παροχή ρευστότητας στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Η ίδια πρόθεση υπήρχε και στην περίπτωση της Κύπρου, η οποία και ανακοινώθηκε μόλις η Κυπριακή Βουλή απέρριψε την πρώτη συμφωνία με τους πιστωτές για τη διάσωση της Κύπρου (Συμφωνία 15ης Μαρτίου 2013).

Οι διαφορές είναι επίσης σημαντικές. Στην Κύπρο η κρίση είχε κυρίως τραπεζική προέλευση ενώ στην Ελλάδα η προέλευση της κρίσης ήταν κυρίως δημοσιονομική.

Στην Κύπρο υπήρξε μικρότερη δημοσιονομική αναπροσαρμογή επειδή οι δύο μεγάλες τράπεζες διασώθηκαν με ίδια μέσα, λόγω του ότι το ΔΝΤ έκρινε ότι το δημόσιο χρέος δε θα ήταν βιώσιμο αν οι τράπεζες διασώζονταν με δημόσιο χρήμα. Η διάσωση με ίδια μέσα ήταν μεν τραυματική για αυτούς που έχασαν χρήματα, αλλά προστάτευσε τον Κύπριο φορολογούμενο από την επιβολή αυστηρότερων μέτρων λιτότητας.

Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι προστατεύθηκαν όλες οι καταθέσεις μέχρι €100,000 και ότι επηρεάσθηκε μόνο το 4% των καταθετών, εκ των οποίων λιγότερο από το μισό ήταν μόνιμοι κάτοικοι της Κύπρου. Επίσης προστατεύθηκαν όλοι οι δανειολήπτες, αφού υπήρξε συμψηφισμός δανείων με καταθέσεις. Επίσης το κυπριακό πρόγραμμα από την αρχή σχεδιάσθηκε με πιο ρεαλιστικές παραμέτρους, λόγω και της εμπειρίας με την Ελλάδα. Όλα αυτά επέτρεψαν την Κύπρο να επανέλθει ήδη – σε δύο χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος – σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και το δημοσιονομικό σκέλος του προγράμματος να βρίσκεται σε τροχιά, χωρίς να απαιτούνται επιπρόσθετα μέτρα.

6. Αν ήσασταν διοικητής της ΕΚΤ τι αποφάσεις θα παίρνατε;

Ο πρόεδρος της ΕΚΤ δε λαμβάνει αποφάσεις από μόνος του. Οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά από το ΔΣ τς ΕΚΤ το οποίο περιλαμβάνει όλα τα εκτελεστικά μέλη της ΕΚΤ και τους διοικητές των εθνικών τραπεζών-μελών του ευρωσυστήματος.

Θεωρώ ότι οι αποφάσεις που πάρθηκαν σήμερα είναι εντελώς φυσιολογικές και μέσα στα πλαίσια των κανόνων που διέπουν την παροχή έκτακτης ρευστότητας από το ευρωσύστημα.

7. Είστε ένας από τους σημαντικότερες καθηγητές οικονομικών. Πώς κρίνετε τώρα την εμπειρία σας την εμπλοκή με τα κοινά;

Θα έλεγα ενδιαφέρουσα αλλά και τραυματική, τουλάχιστον όσον αφορά τη θητεία μου ως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου. Βρέθηκα στο επίκεντρο μιας άνευ προηγουμένου τραπεζικής κρίσης, η οποία εκδηλώθηκε λίγες μέρες μόνο μετά που ανέλαβα καθήκοντα αλλά τα αίτια της πρέπει να αναζητηθούν στην περίοδο 2005-2011, όταν δηλαδή πάρθηκαν όλες εκείνες οι αποφάσεις οι οποίες αποδείχθηκαν όχι μόνο επιζήμιες αλλά και καταστροφικές. Αυτά όμως δεν είναι της ώρας, σήμερα προέχει η Ελλάδα.

8. Τι προβλέπετε τώρα για την Ελλάδα;

Οι επόμενες μέρες θα είναι πολύ δύσκολες, ως και εφιαλτικές. Η οικονομία ενδεχομένως να παραλύσει, αν οι τράπεζες παραμείνουν κλειστές για πολλές μέρες. Εύχομαι όμως να υπάρξει συμφωνία σύντομα ούτως ώστε να αποφευχθούν τα ακόμη χειρότερα. Ποτέ δεν είναι αργά.

9. Έξοδος από το ευρώ σημαίνει έξοδο και από την ΕΕ;

Με τα σημερινά δεδομένα η απάντηση είναι ΝΑΙ. Εκτός και αν αλλάξει η Συνθήκη, αλλά γι’ αυτό απαιτείται ομόφωνη απόφαση όλων των χωρών-μελών.

10. Ποια θα ήταν η συμβουλή σας στον κ Στουρνάρα;

Δε μου αρέσει να δίνω συμβουλές χωρίς να μου το ζητήσουν, ιδιαίτερα μάλιστα δημόσια. Εύχομαι όμως στον κ. Στουρνάρα να έλθουν καλύτερες μέρες σύντομα για το καλό της Ελλάδας μας.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

ΓΡΑΨΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

kinima_ypervasi